آثار باستانی

 آثار باستانی

 آتشکده آذربرزین مهرو یا چهارطاقی دیو

 در میان ارتفاعات شمالی روستای ریوندو در نزدیکی روستای فشتنقواقع در ۳۰ کیلومتری شمال سبزوار بنای بر جای مانده از یک مجموعه معماری متعلق به دوره ساسانی قرار دارد. براساس شواهد معماری و کاوش‌های باستان‌شناسی این بنا آتشکده‌ای از دوره ساسانیاناست و به آذربرزین مهرمشهور می‌باشد. این پدیده معماری مشتمل بر یک چهارطاقی بوده که ورودی آن از جبهه شرقی ایجاد شده و از آن طریق با تالار پیرامون چهارطاقی مرتبط می‌شود. در چهار کنج بنا چهار گوشواره جهت استقرار گنبدی بر روی قاعده مربع ساخته شده‌است. این گوشواره‌ها با کاخ سروستان و قصر شیرین قابل مقایسه می‌باشند.

 

مسجد جامع سبزوار

 

مسجد جامع سبزواربا مساحتی حدود چهار هزار متر مربع مشتمل بر ایوانهایقبله، شمالی، صحن، شبستانو رواقدر حاشیهٔ جنوبی خیابان بیهق این شهر واقع است. بنا بر شواهد معماری بخش‌هایی از این بنا در طول زمان مرمت و بازسازی شده‌است. در ضلع جنوبی ایوان قبله محرابقرار دارد بر بالای آن کتیبه‌ای به تاریخ ۱۲۹۲ ه. ق و بر راس این ایوان دو منارهآجری دیده می‌شود. در طرفین این قسمت شبستان‌هایبا طاق ضربیبلند همزمان با بنای ایوان جنوبی ایجاد شده‌است. در دالان سمت شرقی ایوان شمالی مسجد کتیبه‌هایی به صورت سنگ نوشته از دوران صفویهبا تاریخ‌های ۹۷۹ و ۱۱۳۶ ه. ق درباره مراعات سکنه سبزوار و دستوری از شاه طهماسب صفویثبت می‌باشد. از عمده تزیینات مسجد جامع سبزوار کاشی هفت رنگ و کاشیکاری خشتی است. این بنا ویژگی‌های معماری سده هشتم هجری را نشان می‌دهد.

 

مسجد پامنار

 این بنای مذهبی کهن‌ترین مسجد شهر سبزوار است که در ضلع جنوبی خیابان بیهق این شهر قرار دارد. بنای امروزی مسجد با وسعت تقریبی ۳۵۰ متر مربع مشتمل بر شبستانستوندار و صحنضلع جنوبی است که بخش الحاقی به این مسجد محسوب می‌گردد. شهرت این بنا به پامنار سبب وجود منارهای مجاور ایوانبا ارتفاع بیش از ۲۰ متر است. ساقه این منارهآراسته به تزیینات و کتیبه‌ای معقلی است که در بخش پایین آن به صورت برجسته دیده می‌شود. بنا به نوشته متون این مسجد در سال ۳۱۷ ه. ق به همت امیر ابوالفضل زیاریتجدید بنا گردید و در سال ۴۲۰ه. ق نیز توسط خواجه امیرک دبیربرای آن منارهای ساخته شد. براساس مرمت‌ها و بازسازی‌ها در قرون مختلف قدمت این بنا از قرون اولیه اسلامی تا صفویهو معاصر تخمین زده می‌شود.

 

√  مصلی سبزوار

این بنای آجری واقع در حاشیه جنوبی خیابان مصلی سبزوار واقع شده‌است و مصلی شهر در قرون گذشته بوده‌است که جهت برگزاری نمازهای جمعه و اعیاد مورد استفاده قرار می‌گرفته و مشتمل بر چهار طاقی اصلی (فضای مرکزی)، با گنبدیبر فراز آن و ایوانیبزرگ است. عناصر معماری طرفین ایوان بصورت برج‌های نیم استوانه‌ای نقش پشتیبان پایه‌های طرفین ایوانو جلوگیری از رانش دیوارهای این قسمت را داشته‌اند فضای معماری چهار طاقی انتهای ایواندارای گنبدیبلند است که به وسیلهٔ آجرهای خفته- راسته پوشش یافته‌است. اگر چه برخی از صاحب نظران بنای مصلی را به دوره سربداریهنسبت می‌دهند اما شیوه ساختمانی آن قابل مقایسه با معماری دوره صفویهاست.

 

کاروانسرای فرامرزخان (رباط کانون)

 این بنا در جبهه غربی میدان کارگر شهر سبزوار قرار دارد. رباط کانون از نوع کاروانسراهایچهار ایوانی است که به استناد وقف نامه موجود در سال ۱۲۹۱ ه. ق توسط حاج فرامرزخان سبزواریجهت استفاده زوار رضا در کنار شاهراه خراسان ساخته شده‌است. ورودی این رباطاز بخش جنوبی و از طریق یک هشتیبه ایوانجنوبی منتهی می‌گردد. صحن رباط روباز بوده و علاوه بر چهار ایواناصلی غرفه‌هایی نیز مشرف بر صحنساخته شده‌است. در انتهای غرفه‌ها حجره‌هاییتعبیه شده که در پشت اتاق‌های شمالی، شرقی و غربی سالن‌هایی طویل جهت بارانداز، مال بند یا اصطبل در نظر گرفته شده‌است و هم اکنون قسمتی از این مکان به عنوان موزه مردم‌شناسی تغییر کاربری یافته‌است.

 

خانه باغ اسکویی

 باغ و عمارت موسوم به اسکوییدر فاصله ۴ کیلومتری غرب شهر سبزوار و در روستای ابارشواقع است. مجموع مساحت این مکان ده هکتار بوده و عمارت آن در میان باغ ساخته شده‌است. عمارت مزبور در دو طبقه ایجاد گردیده و مشتمل بر طبقه زیر زمین مشتمل بر هشتی، حوض خانه، آب انبار، مطبخ، بادگیرخانه و … می‌باشد. طبقه اول از فضاهایی مانند تالار ستوندار شرقی و شمالی، تالار پذیرایی، حجره‌های نشیمن وتشکیل شده‌است. از جمله عناصر تزیینی این بنا می‌توان به آجرکاری‌های نمای بنا، گچبری قسمت‌های سر ستون‌ها، حوض خانه و نقاشی بر روی گچبری‌های حوض خانه اشاره نمود. قدمت این باغ و عمارت میان آن متعلق به دوره قاجارو مالک آن نیز خاندان اسکویی است.

 

مسجد خسرو شیر

 این بنا به منار مسجدمعروف است و در ۲۰۰ متری روستای خسرو شیردر صد کیلومتری شمال غربی سبزوار واقع گردیده‌است. آنچه از این مسجد باقی مانده تنها بخشی از ایوان جنوبی آن است که تزیینات گچی و کتیبه‌های پخته و زیبای دیوارهایش از عظمت و اهمیت آن در دوره آبادانی و رونق حکایت می‌کنند. سبک معماری مسجد از نوع مساجد دو ایوانی است که احتمالاٌ در دوره سلجوقیاناحداث شده و در دوره‌های بعدی مرمت و قسمت‌هایی به آن الحاق شده‌است.

 

مناره خسروگرد

 میل خسروگرداز نوع میل راهیابی است که بر سر راه خراسان بزرگ احداث شده‌است. مناره خسروگرد براساس کتیبهٔ آن در سال ۵۰۵ ه. ق بنیان شده و به عنوان نمادی از معماری آن عصر قابل تامل است. تزیینات این بنای تاریخی شامل آجرنمای تراش و قالب زده در اشکال و فرم‌های متعدد و متنوع است.

 

بقعه امامزاده یحیی

 این بنا در تقاطع خیابان اسرار و بیهقشهر سبزوار قرار دارد و مشتمل بر فضای داخلی گنبد دار، ایوان و مناره‌ها و دو فضای ارتباطی است. گنبد بقعه با کاشی‌های زیبای فیروزه‌ای رنگ پوشیده شده و نمای بنا از خیابان بیهق نیز با کاشی‌های بسیار نفیس آراسته شده‌است. گویا کهن‌ترین بخش بنا گنبد خانه آن است که با پلان مربع و به صورت چهار ایوانی به سبک ویژه معماری سده هشتم و هفتم ساخته شده‌است. تزیینات نمای بقعه در سال ۱۳۸۰ ه. ق نصب شده و فضای داخلی آن مزین به کاشی، گچ، سنگ و آینه کاری است. این مکان در حال حاضر بعنوان یک زیارتگاه مورد احترام و توجه بوده و مکان تاریخی گردشگری نیز به شمار می‌آید.

 

آرامگاه حاج ملا هادی سبزواری (اسرار)

 حاج ملا هادی سبزواریدر سال ۱۲۱۲ ه. ق در سبزوار پای به عرصه حیات نهاد و از همان اوایل به فراگیری علوم دینی پرداخت. پس از عزیمت به شهرهای مشهدو اصفهانبه مشهدبازگشت و به تدریس حکمت، فقه و تفسیر مشغول شد. مدتی در کرمانمتوطن گردید و سپس به زادگاه خود بازگشت و در مدرسه فصیحیهتدریس آغاز نمود. حاج ملا هادی سبزواری متخلص به اسراردر سال ۱۲۸۹ ه. ق در سن ۷۷ سالگی دار فانی را وداع گفت. از وی آثار ارزشمندی نظیر منظومه فلسفه، شرح منظومه در منطق، شرح لیالی، حاشیه بر تجریدو … بر جای مانده‌است. بنای آرامگاه این فیلسوف بزرگ در ضلع جنوبی میدان کارگر شهر سبزوار واقع است. فضای داخلی آرامگاه شامل طرحی چلیپاییشکل بوده که در آن حجره‌ها و اتاق‌هایی تعبیه گردیده‌است. تزیینات، ترمیم و استحکام بخشی آرامگاه در اوایل سال ۱۳۴۰ه. ش توسط انجمن آثار ملی انجام شده‌است. کاشی کاری‌های رنگارنگ بر زمینه لاجوردی و گنبد فیروزه‌ای رنگ به بنا جلوه و شکوه خاصی بخشیده‌است. بنای اولیه آرامگاه کمی پس از وفات حاج ملا هادی سبزواریتوسط میرزا یوسف مستوفی المالکساخته شد.

 

مقبره خانوادگی و آرامگاه میرزا امین التجار مشهدی

 بنای این امارت در دوره قاجاراحداث گردید که از نظر معماری با طرح و نقشهای مستطیل شکل مشتمل بر صحنکوچک و دو گنبدبا تزئینات رسمی بندی و دو اتاق است این ارامگاه مدفن امین التجار مشهدیاز بزرگترین بازرگانان سبزوار در دوره قاجاریهمی‌باشد. این بنا در سال ۱۳۷۲ با شماره ثبت ۱۲۳۹۷ به جمع آثار باستانی سبزوار پیوست. افراد مدفون در این آرامگاه به شرح ذیل می‌باشند: میرزا محمد صادق امین التجار مشهدی ___ میرزا محمد امینی فرزند میرزا محمد صادق امین التجار ___ حاجیه خانم صغری امینی/علوی/ فرزند میرزا محمد صادق امین التجار ___ سلطان آغا امینی /صبوری/فرزند میرزا محمد صادق امین التجار ___ بیگم آغا علوی /امامی/فرزند میرزا محمد امینی ___ قوام علوی فرزند میرزا محمد امینی ___ بانو حشمت علوی فرزند قوام___ بی بی طوبی امینی فرزند معاون تولیه ___ بانو عذرا کلانتر /علوی/ فرزند نظر علی.

 محلات قدیمی سبزوار

 کلاه فرنگی - پامنار - سبریز - دروازه عراق - حمام حکیم - پیرنیا -گود انبار - قنبرسیاه - افتخار - نه بام -پادگان عرب ها - جعفر آباد -سروستان - هفت پیچ (قربانی‌ها) - سرده - ارگ - نواش -کوشک - باغ رضوان - عطاملک - آب قصبه - باغ متولی

غذاهای محلی سبزوار

 غذا های محلی رایج در سبزوار دارای تنوع و فراوانی بوده و هرکدام از انها مربوط به یک مقطع زمانی خاص می باشد از مشهور ترین این غذا های می توان به آوجیج- اشکنه-کماج-مسوه-دنی-کاچی-آش جوش بره-آش قوریتی-قلیه بادمجون- کمه جوش-شوربا-آش رشته-الف ماست اشاره نمود .

 هنرهای سنتی

 در شهرستان سبزوار هنرهای سنتی چه بسا به لحاظ تفنن و چه جهت رفع نیازهای روزمره در گذشته رواج کامل داشته و محصولات هنری در بازارهای پر رونق عرضه می‌شده‌است اما امروزه از آن خلاقیت‌ها و ابداعات و ابتکارات چندان خبری نیست و در معدود کارگاه‌ها، گیوه دوزی، نمد مالی، مسگری، سفالگری، خراطیو سبدبافیبه گونه‌ای محدود رواج دارد صرفاٌ برای تامین بخش بسیار ناچیزی از نیاز روستاییان می‌باشد و چندان هم با معیارها و مصداق هنرهای سنتی شهرستان تناسب ندارد. در این شهرستان ۴۵ رشته از هنرهای سنتی فعالیت دارند.

  گردشگاه‌ها و جاذبه‌های طبیعی

 » پناهگاه حیات وحش شیر احمد

 این منطقه با مساحت تقریبی ۲۲۶۲۹ هکتار در ۵ کیلومتری جنوب سبزوار قرار دارد و بیش از این به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردیده بود که در تاریخ ۲۱/۳/۸۱به پناهگاهی برای حیات وحش رسمیت یافت. از نظر سیمای طبیعی این پناهگاه دشتی- کویر و تپه ماهوری است و از جمله پوشش گیاهی آن تاخ، گز، درمنه، اسپند، خارشتر، اتریپلکس، اسکنبیل و حیات وحش شاخص آن آهو می‌باشد. این منطقه اخیراٌ به تفرج گاهی جهت بازدید عموم تبدیل شده‌است.

 » منطقه شکار ممنوع پروند

 این محدوده با وسعت ۱۶۹۰۰ هکتار در جنب غربی روستای پروندشهرستان سبزوار واقع است. چهره طبیعی این منطقه بصورت کوهستانی، تپه ماهوری و دارای آب و هوای خشک می‌باشد. گونه‌های گیاهی منطقه شامل تاخ، بنه، گون، گز، بادام کوهی، اسکنبیل، اتریپلکس، قیچ و … و حیات وحش آن شامل قوچ، میش، کل، بز، آهو و انواع پرندگان است.

 

·         باغ ملی: خیابان اسدآبادی (۵/۱ هکتار)

 

·         پارک امام رضا: ۶/۵ هکتار

 

·         پارک لاله (معروف به شهربازی): میدان دکتر شریعتی

 

·         فلکه نجارآباد:از میادین قدیمی و به نام درشمال شهر سبزوار است که بعنوان نمادی از توسعه وابادانی این شهر به شمار می‌رود و امروزه به میدان صاحب الزمان تغییر نام داده است.

 

·         پارک جنگلی شمال شهر (شهدای گمنام): ۷۰ هکتار

 ·         پارک ارم: خیابان طالقانی (۷ هکتار)

 ·         پارک خطی امید: حاشیه بلوار توحید شهر (۴ هکتار)

 ·         پارک بهمن: کمربندی جنوب شهر (۵ هکتار)

 ·         رودخانه ششتمد: شهر ششتمد

 ·         رودخانه ریوند: ۳۵کیلومتری سبزوار

 ·         آتشکده آذربرزین‌مهر:و به قول اهالی محلی روستای ریوند: خانه دیو، یکی از سه آتشکده بزرگ دوره ساسانیان و آتشکده دهقانان است این آتشکده در ارتفاع ۲۰۶۱ متری از سطح دریا و در کوهستان فشتنق بین شاهرود، سبزوار و در حوالی روستای فشتنق قرار دارد.

 ·         رودخانه دلبر: ۲۵کیلومتری شمال غربی سبزوار

 ·         طبیعت جغتای: شهر جغتایشمال غربی سبزوار

 ·         مناظر طبیعی روستای طبس: کوهپایه‌های روستای روستای طبس

 ·         طبیعت روستای بلاش آباد: شمال سبزوار

 ·         طبیعت روستای نشیب: روستای نشیب بخش خوشاب (توضیح: شهرستان خوشاب اخیرا از شهرستان سبزوار مستقل شده‌است)

 ·         طبیعت روستای استاج: بخش روداب۵۰کیلومتری جنوب سبزوار

 صنایع دستی

 رایج‌ترین و پر رونق‌ترین هنر سنتی شهرستان هنر قالیبافی است که در شهر و روستا رواج دارد اما این هنر هم مثل دیگر هنرهای سنتی رو به زوال است. در حال حاضر قالی بافان سبزواری از طرح‌های مشهدی، تبریزی و کاشانی استفاده می‌کنند که تعداد آن ۲۲ طرح است. در روستای جویننیز طرح‌های بلوچی و کردی بیشتر توسط بانوان بافته می‌شود. طرح‌ها و نقشه‌های قالی سبزوار مثل دیگر شهرها و روستای خراسان شاد و اصیل و زیباست و در صورت توجه و عنایت بیشتر می‌توان علاوه بر پاسداری از فرهنگ اصیل و هنرهای سنتی، منبع اقتصادی مهمی نیز باشد.

 سوغات و بازارهای سنتی

هنوز در گوشه و کنار سبزوار می‌توان مراکز تولید صنایع دستی و مشاغل سنتی روبرو شد. بازارهایی که همانند سالیان گذشته در آن استاد کاران به کار مشغولند. از جمله این مشاغل سنتی در شهرستان سبزوار می‌توان به آهنگری، خراطی، نمدمالیو نخ تابیاشاره نمود. مهمترین سوغات سبزوار کلوچه زنجفیلی سبزواری است که در میان مردم محلی و گردشگران طرفداران بسیاری دارد

 

   آدرس: کمربندی سبزوار، تقاطع جاده بردسکن     کدپستی:     9615918339       صندوق پستی: 679   

     تلفن :  44200980 - 051    فکس : 44200981 - 051          فکس مستقیم : 44200886 - 051

   پست الکترونیکی: university.new.tech@gmail.com            

تمامی حقوق متعلق به دانشگاه فناوری های نوین سبزوار می باشد.